KÜNYE
- Toplantı No: 2024/009
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 28.02.2024
- Karar No: 2024/UY.II-368
- Başvuru Sahibi: İm-Sa İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 15. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/1268949
- İhale Adı: Şanlıurfa Bozova Pompaj Sulamaları Tahliye Kanalları ve Sanat Yapıları İnşaatı
Özet
İhale dokümanındaki artan kazı nakli mesafesinin hatalı belirlenmesi nedeniyle yaklaşık maliyetin ve sınır değerin yeniden hesaplanmasına karar verilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, artan kazı nakli mesafesinin 25 km olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu, ihale dokümanına göre mesafenin 10,8 km olduğunu ve aşırı düşük teklif açıklamasının bu mesafe üzerinden yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyet hesabında artan kazı nakli mesafesinin ihale dokümanı ve ekleri ile uyumlu olması gerektiğini, mevcut depo sahalarının kapasitesi ve proje sahasındaki tahliye kanalları dikkate alındığında mesafenin 10,8 km olarak hesaplandığını tespit etmiştir. İdarenin 25 km mesafe belirlemesinin ise toplulaştırma ve mülkiyet değişiklikleri gibi öngörülere dayandığı ancak bu durumun ihale dokümanı ile açıkça uyumlu olmadığı değerlendirilmiştir. Yaklaşık maliyetin %24’ünü oluşturan bu iş kalemindeki mesafe hatasının sınır değer ve aşırı düşük teklif tespitlerini etkileyebileceği belirtilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, mesafenin 25 km olarak belirlenmesinin toplulaştırma projeleri nedeniyle depo sahalarının yerlerinin ve ulaşım yollarının değişebileceği öngörüsüyle yapıldığını, bu nedenle nakliye mesafesinin 25 km kabul edilerek ihaleye çıkıldığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyet ve sınır değer hesaplamalarında ihale dokümanı dışı değerlendirmeler yapılabilir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyet ve sınır değerin tespitinde esas alınacak veriler, ihale dokümanı, ekleri ile onaylı projeler gibi somut ve mevcut belgeler olmalıdır. İdarenin ihale dışı öngörüleri, ilerideki değişiklik tahminleri veya varsayımsal durumlar yaklaşık maliyette bağlayıcı olarak dikkate alınmayabilir. Bu nedenle, hesaplamaların dayanak belgelerle uyumlu olması önem taşır.
Soru: İhale dosyasında yer alan iş kalemlerine ilişkin teknik parametrelerde belirsizlik varsa ne yapılır?
Cevap: Teknik parametrelerde tereddüt varsa, idarenin açıklayıcı ve somut bilgileri dosyada netleştirmesi gerekir. Bu açıklamalar yoksa, yaklaşık maliyet hesabı ve sınır değer tespiti dokümanlarla uyumlu en gerçekçi verilere göre revize edilmelidir. Belirsizliklerin giderilmemesi halinde, ihalenin iptali ve yeniden değerlendirme riski vardır.
Soru: Artan iş kalemlerinde yaklaşık maliyet hesaplamalarına etkisi büyüyen faktörlerin değişmesi durumunda nasıl bir yol izlenir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan kritik iş kalemlerine ilişkin temel parametrelerde (mesafe, miktar vb.) önemli değişiklikler varsa, bu değişikliklerin ihale dokümanı ve ekleri ile uyumlu olduğunun net bir şekilde gösterilmesi gerekir. Aksi halde, hatalı parametreler üzerinden yapılan hesaplamalar nedeniyle sınır değer tespitleri geçersiz sayılabilir ve yaklaşık maliyetin güncellenmesi zorunludur.
Soru: İhale dokümanlarına uyulmayan yaklaşık maliyet parametrelerinin, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılması ne tür problemler doğurabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesaplarında belirlenen parametreler ile ihale dokümanlarında yer alan verilerin farklı olması, aşırı düşük teklif değerlendirmesinde haksız sonuçlara yol açabilir. Bu durum, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması, ihalenin iptali veya itiraz süreçlerinde uyuşmazlığa neden olabilir. Bu yüzden aşırı düşük teklif aşamasında kullanılan yaklaşık maliyet verilerinin ihale dokümanı ile uyumlu olması gerekir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesabı ve sınır değer tespiti sürecinde kullanılan veri ve parametrelerin kamu ihale kurumu kararları açısından önemi nedir?
Cevap: Kamu İhale Kurumu kararlarında yaklaşık maliyetin ve sınır değerlerin tespitinde esas alınan verilerin, ihale dokümanı ve onaylı projelerle tutarlı olması sıkça vurgulanmaktadır. Bu temel prensip, ihalenin şeffaf, ölçülebilir ve hukuka uygun yürütülmesini sağlar. Yanlış veya tutarsız verilerin kullanılması idari işlemlere itirazlara ve ihalenin iptaline yol açabilir. Bu nedenle hesaplama süreçleri mutlaka belgelerle desteklenmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanındaki artan kazı nakli mesafesinin 25 km olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı bulunmasının temel nedeni nedir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan 25 km nakliye mesafesi, ihale dokümanı, ekleri ve mevcut proje sahası ile depo saha bilgilerinin somut verileriyle uyuşmamaktadır. Kurul, mevcut depo sahalarının kapasiteleri ve tahliye kanalları dikkate alındığında mesafenin 10,8 km olarak hesaplandığını tespit ederek, idarenin 25 km öngörüsünün ihale dokümanında açıkça yer almaması nedeniyle mevzuata uygun olmadığına karar vermiştir.
Soru: İdarenin toplulaştırma projeleri gerekçesiyle 25 km mesafeyi esas alması ihale süreci açısından neden yeterli görülmemiştir?
Cevap: İdarenin toplulaştırma ve mülkiyet değişiklikleri gibi ileride olabilecek değişikliklere dayanan 25 km mesafe tespiti, ihale dokümanı ve onaylı projelerle desteklenmediği için kesin ve bağlayıcı bir veri olarak kabul edilmemiştir. Kurul, ihale sürecinde yaklaşık maliyet ve sınır değer tespiti somut ve mevcut belgelere dayandırılmalı, öngörü ya da tahmine dayalı değerler dikkate alınmamalıdır.
Soru: Artan kazı nakli mesafesinin hatalı belirlenmesi ihale sürecinde hangi sonuçlara yol açmıştır?
Cevap: Yanlış mesafe nedeniyle yaklaşık maliyet ve sınır değerin hatalı hesaplanması ortaya çıkmış, bu da aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ve ihalenin genel mevzuata uygunluğunu etkileyebilecek bir durum yaratmıştır. Bu nedenle mesafenin doğru şekilde yeniden tespit edilmesi, ardından yaklaşık maliyet ve sınır değerlerin güncellenmesi ve ihalenin bu verilere göre yeniden yapılması gerektiği kararlaştırılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin mesafe hakkındaki tüm iddialarının haklı bulunmaması sonucunda ne karar verilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin iddialarının tamamı haklı bulunmadığından, başvuru bedelinin iadesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Ancak mesafedeki belirleme hatası nedeniyle yaklaşık maliyet ve sınır değerlerin düzeltilmesi ve ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması gerekmektedir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlık, ihale kapsamında yer alan birim fiyatlı iş kalemlerinden “artan kazı nakli” işine ilişkin nakliye mesafesinin yaklaşık maliyet hesabında hatalı olarak belirlenip belirlenmediğine ilişkindir. Özellikle 25 km olarak belirlenen nakil mesafesinin, ihale dokümanında yer alan mevcut proje ve depo sahası verileriyle çelişip çelişmediği tartışılmış; bu hattın mesafe ve hesaplamalara olan etkisi nedeniyle ihalenin bütünü açısından önemli bir tartışma noktası haline gelmiştir.
Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında mesafe verisi doğrudan birim fiyat üzerindeki en belirleyici unsurlardan biridir. Bu çerçevede kullanılan 25 km mesafeye karşılık başvuru sahibi, gerçek mesafenin 10,8 km olduğunu ve bu verinin teknik dokümanlardan açıkça anlaşılabildiğini ileri sürmüştür. Buna karşın idare, ilerleyen süreçte yaşanabilecek değişiklikler ve özellikle arazi toplulaştırması gibi nedenlerle nakliyatın uzayabileceği yönündeki öngörüsünü dikkate alarak hesaplamalarda 25 km’lik bir değeri esas almıştır. Ancak bu tercih, doğrudan ihale dökümanı ya da teknik projelerle desteklenmediğinden uyuşmazlık ortaya çıkmıştır.
İhale sürecinde esas alınması gereken veriler arasında, mevcut ve somut teknik belgeler öncelik taşır. Belirli bir teknik parametrenin, örneğin nakliye mesafesinin, sadece idarenin öngörülerine ya da ileride oluşabilecek ihtimallere dayanarak yükseltilmesi, özünde yaklaşık maliyet hesabının belli belirsiz bir zemine oturmasına neden olur. Bu başvuruda da Kurul, 25 km mesafesinin ihale dokümanı ve mevcut onaylı projelerle gerekçelendirilemediği ve bu nedenle dayanağı bulunmayan bir değer olarak kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşmıştır. Yaklaşık maliyetin %24’lük bölümünü oluşturan bu iş kalemindeki yanlışlık, sınır değer dahil olmak üzere teklif değerlendirme sürecini de doğrudan etkilemektedir.
Artan kazı nakli gibi büyük maliyet etkisi bulunan iş kalemlerinde, özellikle pilot ortak ya da yüklenici adaylarının mali yeterliliği ve teklifin rasyonelliği kritikte önem taşır. Bu bağlamda, yanlış belirlenen mesafeye bağlı sınır değerin aşırı düşük teklif değerlendirmesinde kullanılması, adayların tekliflerinin geçerli olup olmadığına ilişkin analizleri de sakatlayabilir. Bu durum, pilot ortağın teknik yeterliliğini değil ama bu yeterliliğin değerlendirilmesinde esas alınan verilerin sağlıklılığını tartışmalı hale getirmiştir. Bu nedenle Kurul, yalnızca maliyet değil, değerlendirme sistematiğinin temelini etkileyen bir mesele olarak bu uyuşmazlığı ele almıştır.
Sonuç olarak Kurul, yaklaşık maliyetin ve sınır değerin hesaplanmasında kullanılacak mesafenin yalnızca öngörülere değil, mevcut ve doğrulanabilir belgelere dayanması gerektiği yaklaşımını benimsemiştir. İdarenin 25 km’lik mesafe tespiti, teknik belgelerle örtüşmemekte ve ihalenin objektif şekilde yürütülmesi ilkesine zarar vermektedir. Bu nedenle mesafenin yeniden ihale dokümanına uygun olarak hesaplanması, buna bağlı olarak yaklaşık maliyet, sınır değer ve teklif değerlendirme sürecinin de yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine karar verilmiş; ancak başvuru sahibinin tüm iddialarının haklı bulunmaması nedeniyle başvuru bedeli iade edilmemiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.