KÜNYE
- Toplantı No: 2024/011
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 13.03.2024
- Karar No: 2024/MK-25
- Başvuru Sahibi: Nurpa Mühendislik San. ve Tic. A.Ş. - Haliç Makine Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
- İKN: 2023/742918
- İhale Adı: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bigadiç Bor İşletme Müdürlüğü Tülü Açık Ocağı 29300000 Ton Kantar Ölçümlü Dekapaj Yapım
Özet
Alt yüklenici iş deneyim belgesinde zeyilnamenin idare onayı olmaması nedeniyle iptal kararı iptal edilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, alt yüklenici iş deneyim belgesinin iptal edilmesinin ve yeniden düzenlenmesi yönündeki bildirimin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Alt yüklenici sözleşmesinde karayolları üstyapısına ilişkin iş kalemi bulunmadığı, ancak zeyilnamede bu kalemlerin yer aldığı, zeyilnamenin idare onayını içermediği ve yetki ile usulde paralellik ilkesi gereğince zeyilnamenin geçerli sayılması için idare onayının zorunlu olduğu tespit edilmiştir. Ancak mahkeme kararı ile zeyilnamenin idare onayına gerek olmadığı, alt yüklenicinin karayolları üstyapısına ilişkin imalat yaptığı ve bu hususta ihtilaf bulunmadığı kabul edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1:
Alt yüklenici iş deneyim belgesinde zeyilnamenin idare onayı olmayan hükümleri hangi durumlarda iptal gerekçesi oluşturabilir?
Cevap:
Zeyilnamenin idare onayı olmaması, alt yüklenici iş deneyim belgesinde yer alan iş kalemlerinin sözleşme kapsamında ve usulüne uygun şekilde değiştirildiğinin resmi olarak kabul edilmediği anlamına gelebilir. Ancak bu durum, uyuşmazlık ve itiraza yol açmayan hallerde veya mahkemelerce idare onayının zorunlu olmadığı kabul edilirse, belge iptal edilmeden geçerliliği korunabilir. Özetle, onaysız zeyilname iptal nedeni olabilir ancak sadece idare onayı bulunmaması ve işin yapılmış olması durumunda mahkeme kararı iptal gerekçesini ortadan kaldırabilir.
Soru 2:
Alt yüklenici iş deneyim belgesinde, sözleşmede yer almayan iş kalemlerinin zeyilname ile belgeye alınması mümkün müdür?
Cevap:
Sözleşmede yer almayan iş kalemlerinin zeyilname ile belgeye eklenmesi ancak bu işlerin alt yüklenici tarafından fiilen yapılmış olması ve ilgili işlerin idare tarafından kabul edilmesi halinde mümkündür. Fakat bu durumun sınırları ve belgelendirilmesi titizlikle değerlendirilmelidir; aksi halde belge, sözleşme dışı işlerin deneyim olarak gösterilmesine imkân verme riski taşır. Yetkili merci onayı ve işin gerçekliği önemli kriterlerdir.
Soru 3:
Yetki ve usulde paralellik ilkesi alt yüklenici iş deneyim belgesine ilişkin zeyilnamelerde nasıl uygulanmalıdır?
Cevap:
Yetki ve usulde paralellik ilkesi gereği, zeyilnamenin geçerli sayılabilmesi için, zeyilnamedeki değişikliklerin onayının alt yüklenici ve idare tarafından uygun yetki ile yapılması ve usulüne uygun olması beklenir. Ancak bu ilke, her somut durumda zorunlu idare onayı anlamına gelmeyebilir; hukuki uyuşmazlık oluşturmayacak ve ilgili mahkemelerce onay gerektirmediği kabul edilen durumlarda istisna olabilir. Bu nedenle her durumun somut koşulları ve yargı kararları göz önünde bulundurulmalıdır.
Soru 4:
Mahkeme kararı ile idare onayının gerekli olmadığı tespit edilen zeyilnamenin Kamu İhale Kurulu tarafından değerlendirilmesinde nelere dikkat edilir?
Cevap:
Kamu İhale Kurulu, mahkeme kararlarını esas alarak işlem yapmak zorundadır. Eğer mahkeme idare onayının gerekli olmadığını hükmetmişse, Kurul bu karar doğrultusunda alt yüklenici iş deneyim belgesinin iptaline dayanak oluşturan idare onayı eksikliği gerekçesini ortadan kaldırmalıdır. Bu durumda Kurul, mahkeme kararıyla uyumlu şekilde itirazen şikâyeti reddedebilir ve belgenin geçerliliğini kabul eder.
Soru 5:
Alt yüklenici iş deneyim belgesinde zeyilnâme bulunmaması veya usulsüz zeyilname yapılması durumunda uygulanması gereken temel yaklaşım nedir?
Cevap:
Zeyilnamenin bulunmaması veya usulesiz yapılması durumunda, öncelikle zeyilnâmelerin iş kapsamındaki değişiklikleri yasal ve sözleşmesel çerçevede belgelemeye hizmet ettiğinden hareketle, somut işin fiilen ve idarece kabul edilip edilmediğine bakılmalıdır. İdari onay zorunlu ise, onaysızlık belgenin iptali sonucunu doğurabilir. Ancak onayın mecburiyeti tartışmalı ise veya mahkeme kararları farklı ise, işin yapılmış ve kabul edilmiş olması geçerlilik için önemli bir kriter olabilir. Tereddüt halinde itiraz süreçlerinde resmi görüşler ve yargı kararları yol göstericidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1:
Alt yüklenici iş deneyim belgesinde yer alan zeyilnamenin idare onayı olmaması tek başına belgenin iptal edilmesi için yeterli bir gerekçe olmuş mudur?
Cevap:
Hayır, bu vakada idare onayı olmaması ilk aşamada iptal kararına yol açmış olsa da, mahkeme kararı ile zeyilnamenin idare onayına tabi olmadığı ve alt yüklenicinin ilgili işleri yaptığı konusunda ihtilaf bulunmadığı anlaşıldığından iptal kararının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla tek başına idare onayı olmaması iptal için yeterli görülmemiştir.
Soru 2:
Mahkeme kararı, zeyilnamenin idare onayı gerektirmediğini belirtirken, bu karar Kamu İhale Kurulu kararına nasıl etki etmiştir?
Cevap:
Mahkeme kararı, zeyilnamenin idare onayına ihtiyaç duymadığı hükmünü içermekte olup, bu nedenle Kamu İhale Kurulu alt yüklenici iş deneyim belgesinin iptali yönündeki kararını iptal etmiştir. Bu durumda Kurul mahkeme gerekçelerine uymuş ve itirazen şikâyet başvurusunu reddetmiştir.
Soru 3:
Alt yüklenici sözleşmesinde karayolları üstyapısı işinin olmaması, zeyilnamede yer alan bu işin kabul edilmesine engel teşkil etmiş midir?
Cevap:
Hayır, vakada alt yüklenici sözleşmesinde bu iş kalemleri yer almamasına rağmen, alt yüklenicinin karayolları üstyapısına ilişkin imalatlar yaptığı kabul edilmiştir ve bu konuda ihtilaf bulunmamıştır. Dolayısıyla sözleşmede olmaması zeyilnamenin geçerliliğini ortadan kaldırmamıştır.
Soru 4:
Zeyilnamenin idare onayı olmaması ile ilgili yetki ve usulde paralellik ilkesi bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap:
Yetki ve usulde paralellik ilkesi gereğince zeyilnamenin geçerli olması için idare onayı şart görülmüştür. Ancak mahkeme kararı, zeyilnamenin bu onaya tabi olmadığı yönündeki değerlendirmesiyle, paralellik ilkesinin bu vakada zorunlu olmadığı sonucuna ulaşmıştır. Bu yüzden zeyilname geçerli sayılmıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, bir başvuru sahibinin alt yüklenici olarak gerçekleştirdiği işlere dayalı düzenlenmiş iş deneyim belgesinin geçerliliğine dair değerlendirmeyle ortaya çıkmaktadır. Tartışmanın odağında, iş deneyim belgesine esas teşkil eden sözleşmede yer almayan bazı iş kalemleri bulunmakta ve bunların bir zeyilname aracılığıyla belgelendirildiği görülmektedir. Ancak söz konusu zeyilnamenin idarece onaylanmamış olması, Komisyon tarafından belgenin iptaline gerekçe yapılmıştır. Bu iptale karşı başvuru yapılmış ve uyuşmazlık Kurul değerlendirmesine taşınmıştır.
İhale sürecinde alt yükleniciye ait iş deneyim belgesinin değerlendirilmesinde, belgenin dayanağı olan işlerdeki kapsam genişlemesinin usulüne uygun olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği tartışılmıştır. Özellikle karayolları üstyapısına ilişkin imalat kalemlerinin başlangıçta alt yüklenici sözleşmesinde yer almadığı, ancak daha sonra yapılan zeyilname ile eklendiği anlaşılmaktadır. Bu durumda Kurul, eklenen iş kalemlerinin geçerli şekilde belgelenip belgelendirilmediğine odaklanmıştır. Zeyilnamenin usulü eksiklik taşıdığına, özellikle idarenin onayı bulunmadığına dikkat çekilmiş ve belge bu nedenle geçersiz sayılmıştır.
Vakada “esaslı unsur” değerlendirmesi, iş deneyimini oluşturan imalatın gerçekten yapılıp yapılmadığı ve bunun belgelenme şekline ilişkin olarak öne çıkmıştır. Zeyilnamenin içeriğinde geçen iş kalemlerinin önemli nitelikte olduğu, bu nedenle şekli geçerliliğin sağlanmasının belirleyici olduğu bir çerçeve çizilmişse de, yargı makamı bu yaklaşımı somut olay açısından yeterli görmemiştir. Kararın dayanağını oluşturan yetki ve usulde paralellik ilkesi, zeyilnameye idare onayı gerekliliğini ortaya koysa da, mahkeme bu ilkenin somut olayda geçerliliğinin bulunmadığını tespit etmiştir. Bu şekilde esaslı unsurun, başvuru sahibinin gerçekten iş yapıp yapmadığı ile idari onay ilişkisinden ayrı değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Başvuru sahibinin pilot ortak olduğu anlaşılan bu vakada, pilot ortağın gerçekleştirdiği işlerin belgelendirmesinde esas alınan karayolu üstyapı işlerinin fiilen yapıldığı, bu konuda bir ihtilafın bulunmadığı sabittir. Her ne kadar alt yüklenici sözleşmesinde bu işler yer almamış olsa da, yargı merciinin kabulüne göre, sonradan yapılan ve fiili durumu yansıtan zeyilnamenin idare onayı bulunmaksızın da geçerli sayılabileceği değerlendirilmiştir. Yani işin yapılmış olması ve iş kalemlerinin somut biçimde tanımlanması, pilot ortağın iş deneyimini ortaya koymak bakımından yeterli sayılmıştır.
Kamu İhale Kurulu, ilk değerlendirmesinde idare onayı bulunmadığı gerekçesiyle iş deneyim belgesini iptal etmişse de, bu karar idarî yargı mercilerince yerinde bulunmamıştır. Mahkeme zeyilnamenin geçerliliği için idare onayı aranamayacağını ve fiili çalışmanın kabulüne karşı bir ihtilaf olmadığını ifade ederek Kurul kararını iptal etmiştir. Kurul da yargı kararına uyum göstererek önceki değerlendirmesini geri çekmiş ve iş deneyim belgesinin iptaline yönelik önceki kararını kaldırmıştır. Sonuç olarak, belgenin geçerli olduğu kabul edilerek itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Bu durum, idari işlemlerin yargı denetimi altında şekillenebileceği ve belgelere ilişkin geçerlilik değerlendirmelerinin somut durumlar ışığında esnek yorumlanabileceğini göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.