KÜNYE
- Toplantı No: 2021/015
- Gündem No: 7
- Karar Tarihi: 14.04.2021
- Karar No: 2021/UY.II-797
- Başvuru Sahibi: Ufk Nakliye İnşaat Petrol Gıda Madencilik Tekstil Sanayii ve Ticaret Limited Şirketi - Erbey İnşaat Gıda Nak. Pet. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/687932
- İhale Adı: Siirt İli Kurtalan İlçesi Sümer Mahallesi 110 Adet Konut İnşaatı İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi
Özet
Alt yüklenici iş bitirme belgesinin benzer iş tanımına uygunluğu nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırı bulundu
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, özel ortağının sunduğu alt yüklenici iş bitirme belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, alt yüklenici tarafından gerçekleştirilen işlerin hizmet binasının baştan sona yapımını kapsadığı, alt yüklenici iş bitirme belgesinin sözleşme konusu işin nevi itibariyle bir kısmını kapsadığı ve işin %80’inden fazlasının alt yüklenici tarafından yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, ihalede benzer iş olarak sadece B/III grubu işler kabul edilmiş ve tamamlama işlerinin benzer iş olarak belirlenmediği, dolayısıyla alt yüklenici iş bitirme belgesinin benzer iş tanımına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, alt yüklenici iş bitirme belgesinin benzer iş tanımına uymadığı gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifini değerlendirme dışı bırakmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Alt yüklenici tarafından düzenlenen iş bitirme belgesinin benzer iş kapsamında değerlendirilmesinde işin sözleşme konusu kapsamındaki oranı veya niteliği nasıl dikkate alınır?
Cevap: Alt yüklenici iş bitirme belgesinin benzer iş kapsamında kabulü, ancak yaptığı işin sözleşmeye konu işin esaslı ve önemli bir bölümünü kapsamasıyla mümkün olabilmektedir. Eğer alt yüklenicinin işi, sözleşmenin %50’sinden fazla veya işin önemli bir kısmını oluşturuyorsa ve işin niteliği de benzer iş grubuna uyuyorsa belge benzer iş olarak kabul edilebilmektedir. Yalnızca küçük ve tali bir kısmın yapılması benzer iş sayılmayabilir.
Soru: İhale şartnamesinde benzer iş kapsamında yer almayan kısımların tamamlanması veya tamamlama işleri alt yüklenici iş bitirme belgesinin kapsam değerlendirmesine nasıl yansır?
Cevap: İhale dokümanlarında tamamlanan işleri benzer iş olarak kabul etmeme düzenlemesi varsa, sadece tamamlama niteliğindeki işlerin yer aldığı belgeler benzer iş sayılmaz. Ancak alt yüklenicinin yaptığı iş tamamlamadan öte, işin esaslı ve benzer iş grubunda tanımlanan kısmını teşkil ediyorsa, bu belge benzer iş olarak değerlendirilebilir.
Soru: İdarelerin, alt yüklenicinin iş bitirme belgelerini benzer iş olarak kabul edip etmeme kararında yetkisi ve sınırları nelerdir?
Cevap: İdareler, işin benzerlik kriterlerine ilişkin şartnamede belirtilen hükümler doğrultusunda değerlendirme yapar. Ancak işin kapsamı ve oranı gibi unsurlar açıkça belirlenmişse ve belge benzer iş koşullarını sağlıyorsa, idarenin belgeye benzer iş uygunluğu yönünden keyfi veya ölçüsüz değerlendirme yapması hukuka aykırı olur. Bu durumda idarenin kararı iptal edilebilir, işlem yeniden değerlendirilir.
Soru: İhalede benzer iş olarak sadece belirli iş gruplarının kabul edildiği durumlarda, alt yüklenici iş bitirme belgelerinin uygunluğu hangi ölçütlere göre belirlenmelidir?
Cevap: İhale dokümanlarında benzer iş grupları açıkça tanımlanmışsa, alt yüklenici belgeleri öncelikle bu gruba uygunluk açısından incelenir. İşin nev’i, kapsamı ve niteliği, belirtilen iş grubu kriterlerine uymalıdır. Belgede yapılan iş, ihale konusu iş grubuyla büyük ölçüde örtüşmeli, kısmi farklılıklar tolere edilse de tamamen farklı iş grupları kabul edilmemelidir.
Soru: İş deneyim belgesinde esaslı unsurun belirlenmesi için belgeyi düzenleyen kuruma başvurulması uygulamada neden önemlidir?
Cevap: İş deneyim belgelerinde işin kapsamı ve niteliği bazen belirsiz olabilir. Bu durumda belgeyi veren kurumdan detaylı bilgi veya görüş alınması, benzer iş uygunluğu konusunda objektif ve kesin bilgi sağlar. Böylece idarenin veya inceleme merciinin tereddüde düşmesi engellenir, değerlendirme sağlıklı yapılır. Bu prosedür hem idarenin hem isteklinin hakkını korur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin, alt yüklenici tarafından gerçekleştirilen iş bitirme belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığını gerekçe göstererek başvuru sahibinin teklifini değerlendirme dışı bırakması doğru mudur?
Cevap: İdarenin bu gerekçesi doğru bulunmamıştır. İnceleme sonucunda alt yüklenicinin hizmet binasının baştan sona yapımını tamamladığı, işin %80’inden fazlasını gerçekleştirdiği ve B/III grubu işler kapsamında olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle iş bitirme belgesi benzer iş tanımına uygundur ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırıdır.
Soru: Alt yüklenicinin gerçekleştirdiği işin, sözleşme konusu işin tamamını mı yoksa sadece bir kısmını mı kapsaması, benzer iş şartına uygunluk değerlendirmesinde nasıl bir etki yapar?
Cevap: Alt yüklenicinin gerçekleştirdiği iş, hizmet binasının baştan sona yapımı gibi, sözleşme işinin esaslı ve çoğunluğunu kapsadığı için benzer iş şartına uygundur. İşin sadece bir kısmını yapması benzer iş olarak kabul edilmesine engel teşkil etmemiştir.
Soru: İhale dokümanında tamamlanma işleri benzer iş olarak kabul edilmezse, alt yüklenici iş bitirme belgesindeki işin tamamlanma niteliği benzer iş koşullarını nasıl etkiler?
Cevap: Tamamlama işleri benzer iş sayılmasa da, somut vakada alt yüklenicinin yaptığı iş doğrudan binanın yapımı olup standart tamamlanma işleri kapsamına indirgenemez. Bu nedenle, iş bitirme belgesinin benzer iş tanımına uygunluğu devam etmiştir.
Soru: İş deneyim belgesinde esaslı unsurun tespiti için belgeyi düzenleyen kuruma bildirim yapılmasının hukuki önemi nedir?
Cevap: Bu bildirim sayesinde belgedeki işin kapsamı ve içeriği netleştirilir, benzer iş uygunluğu konusunda kesin bir değerlendirme zemini sağlanır. Vakada bu adım, benzer iş tanımının objektif ve doğru tespit edilmesi için gereklidir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olan temel uyuşmazlık, başvuru sahibinin özel ortağı tarafından sunulan alt yüklenici iş bitirme belgesinin, ihale dokümanındaki benzer iş tanımına uygun olup olmadığıdır. İdare, sunulan belgenin benzer iş niteliği taşımadığı kanısıyla teklifi değerlendirmeye almamış; başvuru sahibi ise, ortaklarından birinin sunduğu bu belgenin benzer iş tanımına uygun olduğunu ve kararın mevzuata aykırı biçimde verildiğini ileri sürerek şikâyet başvurusunda bulunmuştur.
Uyuşmazlık, söz konusu belgede yer alan işin, ihale kapsamında benzer iş olarak kabul edilen B/III grubu işler arasında sayılıp sayılmadığı noktasında yoğunlaşmaktadır. İdare, belgeyi alt yükleniciye ait olması ve içeriği itibariyle benzer iş tanımına uymadığı gerekçesiyle reddetmiş; buna karşın yapılan ayrıntılı inceleme, belgede beyan edilen işin, bir hizmet binasının baştan sona yapımını kapsadığını ortaya koymuştur. Nitekim, belge konusu iş sadece tamamlayıcı ya da tali bir faaliyet değil, binanın temelinden tüm ince işlerine kadar %80’inden fazlasını kapsayan kapsamlı bir yapım işidir.
Vaka özelinde esaslı unsur kavramı da değerlendirmeye alınmıştır. Her ne kadar belge alt yükleniciye ait olsa da, buradaki “esaslı unsur”, yapılan işin yüzdesinden çok niteliğiyle ilgilidir. Alt yüklenicinin yürüttüğü faaliyet, tamamlayıcı nitelikte görülmeyip işin ana gövdesini oluşturduğundan, belgedeki iş esaslı unsur olarak değerlendirilmiştir. Bu yönüyle tamamlanma işleri gibi niteliksel olarak amaçtan sapmış bir içerik taşımadığı anlaşılmış; ayrıca iş grubu itibarıyla da ihalede aranan B/III kategorisinin kapsamına uygun bulunmuştur.
Kararda, başvuru sahibinin konsorsiyum yapısı içinde yer alan ortağının sunduğu belgeye ilişkin yapılan değerlendirmede pilot ortaklık şartları göz önüne alınmış ve sunulan belgenin, ortaklık yapısındaki sorumluluğa uygun olduğu tespit edilmiştir. Nitekim pilot olmayan özel ortağın sunduğu belge, toplam yapım işinin büyük çoğunluğunu içeren bir faaliyeti kapsadığından, ortaklık oranları ve iş bölümü dikkate alındığında, başvuru sahibinin iş deneyimi kriterini sağladığı kabul edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, alt yükleniciye ait olsa da belge kapsamındaki işin ihale dokümanında belirtilen benzer iş tanımına uyduğuna, yapılan değerlendirmenin objektif unsurlara dayandığına ve işin mahiyetinin tamamlayıcı işlemlerle sınırlı olmadığına hükmetmiştir. İdarenin bu belgeyi gerekçe göstererek teklifi değerlendirme dışı bırakması ise yerinde görülmemiştir. Bu kapsamda teklifin yeniden değerlendirmeye alınmasına karar verilmiş; ayrıca iş deneyim belgesindeki esaslı unsurun tespiti konusunda daha net bir çerçeve oluşturulması için belgeyi düzenleyen kuruma bildirim yapılması uygun bulunmuştur. Bu yaklaşım, hem belgenin içeriğinin daha sağlıklı değerlendirilmesini sağlamakta hem de benzer durumlarda belirsizliği önleyici bir tedbir niteliği taşımaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.