KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 49
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.I-714
- Başvuru Sahibi: Ymt İnşaat Enerji Madencilik Turizm Otomotiv Gıda İmalat San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/592154
- İhale Adı: Manisa İli Şehzadeler İlçesi 396 Adet Konut, 14 Adet Dükkan ve 1 Adet Cami İnşaatı İle Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi
Özet
İhale konusu iş ile benzerlik taşımayan alt yüklenici iş bitirme belgesinin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sunduğu alt yüklenici iş bitirme belgesinin ikmal işine yönelik olmadığı, stadyum inşaatı gibi nitelikli ve büyük ölçekli bir iş olduğunu, ihale konusu iş ile benzerlik taşıdığını ve iş deneyim belgesinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İş deneyim belgesinde yer alan iş, 33.000 seyirci kapasiteli 6 katlı ve 84.065 m² yapı inşaat alanına sahip stadyum inşaatıdır. Ancak, belge kapsamındaki işin sadece %40’lık kısmı alt yüklenici tarafından yapılmış olup, işin tamamı baştan sona (temelden çatıya) gerçekleştirilmemiştir. İhale konusu iş ise 396 konut, 14 dükkan ve 1 cami inşaatı ile altyapı ve çevre düzenlemesidir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği uyarınca benzer iş olarak kabul edilebilmesi için işin bütün olarak gerçekleştirilmesi gerekir. Alt yüklenici iş bitirme belgesi, ihale konusu işin esaslı unsurlarını taşımamakta ve baştan sona bir bina inşaatını kapsamamaktadır. Ayrıca, iş deneyim belgesinin esaslı unsurunun ihale konusu işe uygun olmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Alt yüklenici tarafından yapılmış iş deneyim belgesinde, işin yalnızca bir kısmının gerçekleştirilmesi ihale benzerliği açısından nasıl değerlendirilir?
Cevap: İş deneyim belgesinin ihale konusu iş ile benzer sayılabilmesi için işin bütün olarak tamamlanmış olması beklenir. İşin yalnızca belli bir kısmının alt yüklenici tarafından yapılması, özellikle işin esaslı unsurlarını kapsamaması durumunda, benzerlik kabul edilmeyebilir ve belge değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: İhale konusu işin esaslı unsurlarını taşımayan alt yüklenici iş bitirme belgeleri teklif değerlendirmesinde nasıl ele alınır?
Cevap: İhale mevzuatına göre, iş deneyim belgelerinin ihaleye konu işin esaslı unsurlarını taşıması gerekir. Alt yüklenicinin yaptığı iş, ihale konusu işin temel veya belirleyici özelliklerini içermiyorsa, bu belge benzer iş olarak kabul edilmeyip değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: Alt yüklenici iş bitirme belgesinde işin tamamlanmamış olması ne gibi hukuki sonuçlar doğurabilir?
Cevap: İşin tamamlanmamış olması, işin bütün olarak yapılması şartını zedelendiğinden, iş deneyim belgesinin benzer iş kriterlerine uymadığı ve dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerekebileceği sonucuna varılabilir. Bu, ihalenin şeffaflık ve rekabet şartlarına uygunluğu açısından önemlidir.
Soru: Alt yüklenici iş bitirme belgelerinde benzer işin kapsamını belirlerken hangi somut kriterler esas alınmaktadır?
Cevap: Benzer iş kapsamında, işin türü, büyüklüğü, işin yürütüldüğü süreçlerdeki sorumluluk düzeyi, işin yapıldığı yapının veya projenin özellikleri ve işin tamamlanma şekli dikkate alınır. Bu kriterlerin ihale konusu iş ile yeterince örtüşmesi beklenir; sadece benzeri ya da bağlantılı olması genellikle yeterli bulunmaz.
Soru: İhale mevzuatında benzer iş tanımında işin “bütün olarak gerçekleştirilmesi” ifadesi neden önemlidir ve uygulamada nasıl yorumlanır?
Cevap: İşin “bütün olarak gerçekleştirilmesi” ifadesi, iş deneyim belgesinde yer alan işin kısmi veya alt yüklenici bazında sadece bir bölümünün yapılmasını değil, işin esaslı tüm aşamalarının tek bir yüklenici ya da alt yüklenici tarafından tamamlanmasını gerektirir. Uygulamada bu, özellikle alt yüklenici belgelerinde işin sadece belli bir kısmının yapılması halinde benzerlik kabul edilmemesine yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin alt yüklenici iş bitirme belgesinin ihale konusu işle benzer iş olarak kabul edilmemesinin gerekçesi nedir?
Cevap: İş bitirme belgesindeki işin yalnızca %40’lık kısmı alt yüklenici tarafından yapılmış, iş baştan sona tamamlanmamış ve ihale konusu 396 konut, 14 dükkan ve 1 cami inşaatı ile altyapı ve çevre düzenlemesini içeren işin esaslı unsurlarını taşımamaktadır. Bu nedenle benzer iş olarak kabul edilmemiştir.
Soru: Alt yüklenici olarak yapılmış bir iş deneyim belgesinin ihale konusu ile benzer iş sayılabilmesi için hangi şartın sağlanması gerekmektedir?
Cevap: Benzer iş olarak kabul edilmesi için işin baştan sona, yani bütün olarak gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir; kısmi ya da yüzde olarak sınırlı kısmın yapılması yeterli değildir.
Soru: Başvuru sahibinin iş bitirme belgesinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka uygun bulunmasının temel dayanağı nedir?
Cevap: İş deneyim belgesinin esaslı unsurunun ihale konusu işe uygun olmaması ve işin tamamının alt yüklenici tarafından gerçekleştirilmemesi nedeniyle Kurul, değerlendirme dışı bırakma işlemini uygun bulmuştur.
Soru: Bu vakada alt yüklenici iş bitirme belgesinin kapsamının ihale konusu işin özellikleri açısından neden yetersiz olduğu tespit edilmiştir?
Cevap: Belgedeki iş stadyum inşaatı olup, büyük ölçekli ve nitelikli bir yapı iken ihale konusu iş konutlar, dükkanlar, cami ve altyapı ile çevre düzenlemesini kapsamakta; belgedeki iş ihale konusu işin esaslı unsurlarını içermediği için yetersiz bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, başvuru sahibi tarafından sunulan iş deneyim belgesinin alt yüklenici olarak edinilmiş olması ve bu belgenin ihale konusu işle benzer olup olmadığı konusu tartışmanın merkezinde yer almaktadır. Başvuruya konu ihale, çeşitli yapıların – konut, dükkan, cami – inşası ile birlikte altyapı ve çevre düzenlemesi gibi tamamlayıcı unsurları kapsayan bütüncül bir yapım işidir. Ancak başvuru sahibi, daha önce gerçekleştirdiği ve stadyum inşaatına dair alt yüklenici iş bitirme belgesi üzerinden iş deneyimi sunmuş, bu belgenin reddedilmesini ise söz konusu işin ölçek ve nitelik bakımından benzer olduğu gerekçesiyle haksız bulmuştur.
İtiraz edilen nokta, alt yüklenici iş bitirme belgesinin kapsamına dair olmuştur. Yapılan incelemede belgenin, yalnızca stadyum inşaatının yüzde kırkına karşılık gelen bölümüyle sınırlı olduğu ve bu yönüyle işin tamamına dair bir deneyimi belgelemediği anlaşılmıştır. İhale mevzuatı bağlamında benzer iş ibaresi, yalnızca işin genel fiziksel büyüklüğüne bakılarak değil; benzer yapım unsurlarının bütüncül biçimde yürütülüp yürütülmediği üzerinden değerlendirilir. Bu durumda, belge kapsamındaki çalışmanın ne ihale konusu taşınmaz türlerine denk düştüğü, ne de altyapı veya çevre düzenleme bileşenlerini içerdiği görülmektedir. Bu nedenle, başvuru sahibinin sunduğu iş deneyimi, değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Mevcut uyuşmazlıkta esaslı unsur kavramı oldukça belirleyici olmuştur. Kurul, benzerlik değerlendirmesinde sadece işin teknik tanımına değil, ihale konusu işin yapı bütünlüğünü oluşturan temel unsurlarına da dikkat çekmiştir. İhaleye konu yapının, çok sayıda konut bloğu, ticari birimler ve ibadethane gibi farklı fonksiyonları içeren kompleks bir proje olması, stadyum inşaatına kıyasla farklı bir uzmanlık ve iş yürütüm süreci gerektirmektedir. Alt yüklenici olarak yapılan bir iş, bu bütünlüğü yansıtmadığı ve yalnızca belirli aşamalarla sınırlı kaldığı sürece esaslı unsur koşulunu karşılamamaktadır.
Bu bağlamda, özellikle pilot ortağın taşıması gereken iş deneyimi açısından belge niteliği belirleyici öneme sahiptir. İncelenen belgede belirtilen işin yalnızca bir kesitinin ve sınırlı oranda tamamlanması, teklif veren firmanın yeterliliği yönünde tam bir fikir vermemektedir. Pilot ortağın yürütmesi beklenen sorumluluk düzeyi göz önüne alındığında, mevzuatın öngördüğü iş bitirme kriterleri çerçevesinde söz konusu belgeyle yeterli iş deneyiminin sağlandığı söylenemez. Bu sebeple teklifin değerlendirme dışı bırakılması, pilot ortak özelinde iş deneyimi taşıma yükümlülüğü ile de doğrudan bağlantılıdır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, sunduğu iş deneyimini esas almadan yapılan benzerlik iddiasını yeterli bulmamış ve değerlendirme dışı bırakma işlemini hukuka uygun görmüştür. Kurul yaklaşımında, yalnızca tamamlandı olarak sunulan bir yapı işinin büyüklük veya prestij değil, o işin ihale konusu işle benzerlik teşkil edebilecek esas unsurlarını içermesini ön planda tutmuştur. Alt yüklenicilik statüsünde gerçekleştirilen kısmî işin, ihale konusu kapsamlı bir inşa projesine doğrudan karşılık gelmemesi nedeniyle başvuru reddedilmiş ve bu yaklaşım, iş deneyimi belgelerinin sadece nicel değil nitel ve fonksiyonel olarak da doğrulanmasını öngören kamu ihale mantığını yansıtmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.