KÜNYE
- Toplantı No: 2023/026
- Gündem No: 38
- Karar Tarihi: 27.04.2023
- Karar No: 2023/UY.II-690
- Başvuru Sahibi: Gözizi İnşaat Nak. Metal Rekl. San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/1150541
- İhale Adı: Malatya-Elazığ Elektrifikasyon Sistemleri Yapım İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin alt yüklenici iş bitirme belgesinin mevzuata aykırı olması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle rekabetin sağlanamadığını, iş bitirme belgelerinin yeterli olmadığını ve işin aciliyeti olmadığı gerekçesiyle ihalenin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyasına göre işin yaklaşık maliyeti 518.770.092,16 TL olup, ekonomik açıdan en avantajlı teklif 597.819.959,00 TL’dir. İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiğini ve teklifin piyasa rayiç fiyatlarını yansıttığını değerlendirerek teklifleri kabul etmiştir. Alt yüklenici iş bitirme belgesi ile ilgili olarak, belge EKAP’ta kayıtlı olmayan belge olarak beyan edilmiş, ancak idare tarafından yapılan incelemede belge EKAP üzerinden temin edilmiş ve işin kapsamı ile tutarları örtüştüğü tespit edilmiştir. Ancak, alt yüklenici sözleşmesinde iş artışı olmamasına rağmen sözleşme bedelinin zeyilname ile artırıldığı ve bu artışın alt yüklenici iş bitirme belgesine yansıtılmasının mevzuata aykırı olduğu, dolayısıyla söz konusu iş bitirme belgesinin kamu ihale mevzuatına uygun olarak düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, ihaleye 5 isteklinin teklif sunduğunu, rekabetin oluştuğunu, yaklaşık maliyetin üzerinde tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak değerlendirildiğini ve deprem nedeniyle işin iptaline gerek olmadığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Alt yüklenici iş bitirme belgelerinde iş artışlarının belge kapsamına dahil edilip edilmemesi ihale değerlendirmelerini nasıl etkiler?
Cevap: Kamu ihale mevzuatı kapsamında alt yüklenici iş bitirme belgelerinde, asıl iş sözleşmesi bedeline ilişkin son durumun belgeye yansıtılması beklenir ancak artışların (zeyilnamelerle yapılan bedel ilaveleri) belge kapsamına doğrudan yansıtılması her zaman mevzuata uygun görülmez. İş artışı olmadan sözleşme bedelinin artırılması ve bu artışın iş bitirme belgesine yansıtılması, belgenin geçerliliğini zedeleyebilir. Bu tür usulsüzlüğün tespiti durumunda belgeye dayanılarak düzenlenen tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması uygulanabilir.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncellenmemesi durumunda tekliflerin üzerinde olması ihalede rekabetin sağlanmadığı anlamına gelir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyet ihale ilan tarihindeki piyasa koşullarını yansıtmayabilir ve güncelliğini yitirebilir. Bu durumda, yaklaşık maliyetin altında olmayan teklifler mutlaka rekabet eksikliği olarak değerlendirilmez. İhale komisyonları ve Kurul, tekliflerin güncel piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığını, yaklaşık maliyetin güncelliğine göre değerlendirir; dolayısıyla yaklaşık maliyetin üzerinde teklifler rekabetin varlığına engel teşkil etmeyebilir.
Soru: EKAP’ta kayıtlı olmayan iş bitirme belgesinin değerlendirilmesinde nelere dikkat edilmeli?
Cevap: EKAP’ta kayıtlı olmayan iş bitirme belgelerinin gerçekliğinin idare tarafından ek belge veya açıklama ile teyit edilmesi gerekir. Bu tür belgelerin geçerliliği, belgeyi sunan isteklinin iş bitirme belgesinin işin kapsamı ve tutarıyla uyumlu olup olmadığı hususundaki ayrıntılı inceleme ile belirlenir. EKAP kaydı olmaması tek başına belgeyi geçersiz kılmayabilir ancak idare belgelerin doğruluğunu sistem veya diğer resmi kaynaklarla karşılaştırmalıdır.
Soru: Alt yüklenici iş bitirme belgelerinin mevzuata uygunluğu hangi açılardan sorgulanır?
Cevap: Alt yüklenici iş bitirme belgelerinin mevzuata uygunluğu, belgenin düzenlendiği işin konusu, kapsamı, tutarı, iş artışı yansıtılıp yansıtılmadığı, sözleşme esaslarına uygunluğu ve belgenin EKAP veya benzeri resmi kaynaklarda kayıtlı olup olmadığı gibi unsurlar üzerinden sorgulanır. Mevzuata aykırı belge düzenlenmesi, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilmektedir.
Soru: İşin aciliyeti ihalede yaklaşık maliyetin güncellenmemesi ve tekliflerin üzerinde olmasını nasıl etkiler?
Cevap: İşin aciliyeti, idarenin süreci hızlandırma ve fiyat revizesi yapmadan yaklaşık maliyet belirleme zorunluluğu arasında bir gerekçe olabilir. Acil işlerde piyasa koşulları hızlı değişiklik gösterebilir ve yaklaşık maliyet öngörülen tutarın altında kalabilir. Bu durumda, teklifler yaklaşık maliyetin üzerinde olsa bile işin aciliyeti ve piyasa koşullarının hızlı değişimi göz önüne alınarak tekliflerin değerlendirilmesi mümkün olur. Ancak mevzuata uygunluk ve fiyat uygunluğu detaylı incelenmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağının sunduğu alt yüklenici iş bitirme belgesindeki mevzuata aykırılık neye dayanmaktadır?
Cevap: Alt yüklenici iş bitirme belgesinde, iş artışı olmamasına rağmen iş sözleşme bedelinin zeyilname ile artırıldığı ve bu artırılan tutarın belgeye yansıtıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, kamu ihale mevzuatına göre iş bitirme belgelerinin iş artışını içermemesi gerektiği ilkesiyle çatışmakta ve belgeyi mevzuata aykırı hale getirmektedir.
Soru: Yaklaşık maliyetin üzerindeki ekonomik açıdan en avantajlı teklifin kabul edilmesinde Kurul ne değerlendirmede bulunmuştur?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiğini, tekliflerin piyasa rayiç fiyatlarını yansıttığını ve bu nedenle tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak değerlendirilmesinin yerinde olduğunu belirtmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kararı nasıl sonuçlandırılmıştır?
Cevap: Alt yüklenici iş bitirme belgesinin mevzuata aykırı düzenlenmesi nedeniyle iş ortaklığının pilot ortağına ait teklif değerlendirme dışı bırakılmış, bunun sonucunda ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması gerektiği kararlaştırılmıştır.
Soru: İdarenin işin aciliyeti olmadığı gerekçesiyle ihalenin iptali talebine karşı yaklaşımı ve Kurul’un bu konuda kararı nasıldır?
Cevap: İdare, işin deprem nedeniyle aciliyeti bulunduğunu ve iptale gerek olmadığını belirtmiştir. Kurul, yaklaşık maliyet ve teklif değerlendirmesi açısından işin aciliyetine dair idareyi desteklemiş, ancak alt yüklenici iş bitirme belgesindeki usulsüzlük nedeniyle ihalenin iptal edilmesi değil, teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve ihalenin yeniden yapılmasına karar vermiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, iş ortaklığı şeklinde teklif veren isteklilerin pilot ortağı tarafından sunulan iş deneyim belgesinin dayanağının kamu ihale mevzuatına uygun olup olmadığına ilişkindir. Somut olayda, yüklenici sıfatına sahip olmayan bu ortak tarafından alt yüklenici olarak yürütülen işlere dair bir belge sunulmuş ve bu belge, teklifin değerlendirilmesinde esas alınacak yeterlik unsuru olarak kullanılmıştır. Başvuru sahibi tarafından, belgenin geçerliliğine yönelik itirazın yanı sıra, teklifin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, rekabetin tam anlamıyla sağlanmadığı ve işin aciliyeti bulunmadığı iddia edilmiştir. Ancak bu iddiaların yalnızca belgeye dair kısmı Kurul tarafından haklı bulunmuştur.
Uyuşmazlık konusunu oluşturan iş deneyim belgesi, EKAP’ta kayıtlı olmayan bir belge olarak beyan edilmiş; idare belgenin doğruluğunu ilgili kaynaklardan yaptığı teyitle araştırmış ve belgedeki bilgiler ile sistem kayıtlarının örtüştüğünü saptamıştır. Bununla birlikte, önemli bir usulsüzlük hususu olarak, alt yüklenici sözleşmesinde herhangi bir iş artışı öngörülmemiş olmasına rağmen, sözleşme bedelinin zeyilname ile artırıldığı ortaya çıkmıştır. Üstelik bu artış tutarı, iş bitirme belgesine dâhil edilmiştir. Bu durum, iş deneyim belgelerinin dayanağını oluşturan iş sözleşmelerinin değişen hükümlere bağlı biçimde belgeye yansıtılamayacağı ilkesine aykırılık teşkil etmektedir. Alt yükleniciye ilişkin belgelerde özellikle iş artışı olmayan durumlarda yapılan sözleşme bedeli güncellemeleri, belgeye doğrudan yansıtılamadığı için, Kurul bu uygulamayı açıkça mevzuata aykırı bulmuştur.
Belgenin taşıdığı aykırılık, ihaleye teklif sunan isteklinin yeterlik kriterlerini ne ölçüde sağladığı sorusu çerçevesinde değerlendirildiğinde, esaslı nitelikte bir eksiklik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sunulan iş deneyim belgesi, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin dayanağını teşkil eden ana yeterlik unsuru konumundadır. Bu nedenle, belgedeki tutarların realiteye aykırı olarak artırıldığı bir durumda, söz konusu belgenin yeterlik göstergesi olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Belge, şekli olarak sunulmuş olsa bile, içeriği itibarıyla gerçeği yansıtmayan bir işlem temel alınarak düzenlendiğinden, esaslı unsur niteliğindeki iş deneyimini temsil etmemektedir.
Pilot ortak tarafından sunulan belgeye ilişkin bu durum, ihale komisyonu kararını doğrudan etkilemiş ve isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuştur. Alt yüklenici pozisyonuyla yürütülen işin bedeli, iş artışı olmayan bir süreçte zeyilnameyle artırılmış olsa da, bu tür bir artırmanın alt yüklenici açısından geçerliliği, mevzuat çerçevesinde tartışmalı olup, belgede bu artışa yer verilmiş olması belgeyi geçersiz kılmıştır. Pilot ortağın yeterlilik göstergesi olarak sunduğu bu belgenin güvenirliği sarsılmış ve ihale kapsamında gerekli yeterlik kriterlerini taşımadığı kanaati oluşmuştur.
Kurul, yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiği savunmasını ve ihaleye beş istekli tarafından teklif verilmesi suretiyle rekabetin sağlandığı değerlendirmesini isabetli bulurken, iş deneyim belgesine dair tespiti nedeniyle kazanılmış hakkın ortadan kalktığına ve teklifin geçerli sayılamayacağına karar vermiştir. Bu doğrultuda, söz konusu iş ortaklığının değerlendirme dışı bırakılmasına, ihalenin de bu aşamadan sonra yeniden gerçekleştirilmesine hükmetmiştir. Kurul’un yaklaşımı, belgeye dayalı yeterlik gösteriminde şekli uygunluğun ötesine geçildiğinin ve içeriğin mevzuata aykırılık taşımasının, ihalenin seyrini doğrudan etkilediğinin göstergesidir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.